Achterhaald of achterlijk?

Ik werd ingehaald door een hardloopster. In weinig aan de fantasie overlatend lycra snelde ze voort met op haar hoofd een koptelefoon. Kort daarop kruiste mij een vormeloos wezen gehuld in een donkerbruine boerka. Gelet op het enig menselijk zichtbare – donker omlijnde ogen – leek het mij een vrouwmens. De hardloopster met haar koptelefoon en de boerkadraagster vormden zowel een contrast als gelijkenis. Dat laatste doordat beiden typische cultuurproducten zijn. Net als linkse jongeren in de vorige eeuw die met de zwarte baret van Che Guevara dweepten, of hoge officieren met een steek op hun hoofd in de 19e eeuw, of gepoederde kapsels in de eeuw daarvoor. Fraaie uitingen van plaats en tijd, maar daarbuiten potsierlijk.
     De draagster van de boerka behoeft wel enige nuancering. Weliswaar is ook zij, zoals ik al noemde, een cultuurproduct, maar dan wel van een achterhaalde cultuur die maar van geen wijken weet, zelfs in regio's waar ze geen historie kent. Aangezien de Koran géén boerka voorschrijft (zelfs een hoofddoek lijkt meer interpretatie dan voorschrift), ligt de oorsprong in een eeuwenoude tribale cultuur die gestoeld is op kuisheid en bescherming tegen een boze buitenwereld. Het bijzondere daaraan is dat ze júíst die verdorven buitenwereld (het Westen) is binnengetrokken, ongetwijfeld om er beter van te worden. Opportunisme is niemand vreemd.

     Vaak kiezen de dames zelf voor deze vorm van lichaamsbedekking, heel vaak niet. In laatste geval ligt dat aan de mores binnen een gemeenschap die zich kenmerkt door groot statusverschil tussen de seksen. Hierbij geldt dat de heren erop toezien dat hun vrouwen, dochters en zusters aanstootloos over straat gaan. De eer van de familie is immers in het geding. Maar binnenskamers mogen de remmen weer los en maken de heren retegraag gebruik van hun privileges, niet zelden op gebiedende wijze. Bekeken vanuit eigentijds westers perspectief is het van een treurnis die kenmerkend is voor vastgeroeste ideeën die net zo kansloos zijn als een logge stadsduif tegenover een slechtvalk. Mijn wens voor 2026 is daarom dat je dit soort dogmatische geloofsculturen gewoon achterhaald mag noemen, zónder te vrezen voor intimidatie of geweld. Zo niet, dan past achterlijk beter.

De snelste van ons allemaal: de slechtvalk. In duikvlucht haalt hij 300 km p/u.
Zijn belangrijkste prooi: duiven.